دار الضرب و معيرى از ديرباز ، در ايران ، اشخاص مطلع و كارشناسى بودند كه عيار فلزات و مسكوكات را تعيين مىكردند . از كتاب دستور الكاتب محمد نخجوانى به خوبى پيداست كه از شش يا هفت قرن پيش ، در ايران ، براى ادارهء دار الضرب و جلوگيرى از تقلبات احتمالى ، حكومت و معيرى دار الضرب را به شخصى صالح و آشنا به كار مسكوكات ، محول مىكردند . در يكى از احكام آن دوران ( عهد ايلخانان ) خطاب به شهاب - الدين كه به حكومت و معيرى دار الضرب انتخاب شده است چنين مىخوانيم : « حكومت و متصرفى معيرى دار الضربهاى ممالك به دو تفويض فرموديم تا مجموع آقچهاى كهن را كه به دار الضرب آورند ؛ به سكه‌اى كه به تجديد معين و منقوش گشته مضروب گرداند ، و حق النار و اجور عمله وضع كرده ، مال و متوجهات ديوانى بر وجهى كه حجت باز داده قايم دارد ، و به تفحص احوال قلابان و آقچه‌بران كه اموال خلايق را مغشوش و قلب مىكنند و از نص حديث صحيح حرمة مال المسلم كحرمة دمه نمىانديشند ، مشغول گشته بر قانون معدلت و راستى بازخواست واجب داند و آن را كه به ياسا بايد رسانيد ، عرضه داشته بعد از حكم به ياسا رساند . » « 1 » سپس خطاب به عملهء دار الضرب گفته شده است كه « جماعت قابضان ( يعنى محصلين ماليات ديوانى ) و سباكان ( يعنى ريختگران و زرگران ) و طباعان و صيرفيان و قطاعان و گدازندگان و تمامت عملهء دار الضرب از قبل او باشند و اوامر و نواهى او را مطيع و منقاد گردند ، و از سخن و صوابديد او تجاوز ننمايند و بىاذن و اجازت او در گداز طلا و نقره شروع نكنند ؛ و متوجه دار الضرب ، براستى جواب گويند . » « 2 » مسكوكات در عهد صفويه « سكه‌هاى اين عهد ، برحسب تحقيق استاد نصر اللّه فلسفى ، از طلا و نقره و مس بود . سكهء بعد از شاه عباس كه عباسى خوانده مىشد ، اول بار بر نقره ضرب شد و حدود يك مثقال ( 64 / 4 گرم ) وزن داشت . نيم عباسى صد دينار و يك شاهى 50 دينار ارزش داشت و يك شاهى مساوى 5 / 2 بيستى و غازبيگى عبارت از يك دهم شاهى بود . هر پنجاه عباسى را يك تومان مىگفتند كه ده هزار دينار قيمت داشت ( تومان به تركى ده هزار است ) . گاهى سكه‌هاى كم‌قيمت در شهرستانها نيز ضرب مىشد . سكه‌هاى طلا معمولا كمتر در دسترس عموم بود ، و خروج آن به فرمان شاه عباس ممنوع بشمار مىرفت . ضرب سكه زير نظر معير الممالك صورت مىگرفت . سكه‌هاى طلاى شاه اسمعيل اول به وزن 744 / 0 ، مثقال و از زمان سلطان محمد خدابنده يك مثقال ، و از شاه عباس بزرگ 67 / 1 مثقال در دست است . ضرب سكه به صورت ابتدايى بود . شمشها را با قيچى فلزبرى به قطعات متساوى الوزن مىبريدند و بعد با انبر و چكش آنها را گرد مىساختند و سرانجام با چكش بر آن نقشى مىانداختند ، كم‌كم استفاده از منگنهء پيچ‌دار براى اين كار ممكن شد . ضرابىباشى زير نظر معير الممالك كار مىكرد . شاه ضرابخانه را به اشخاص واگذار

--> ( 1 ) . محمد بن هندو شاه نخجوانى ، دستور الكاتب فى تعيين المراتب ، به اهتمام عبد الكريم على اوغلى علىزاده ، ج 2 ، ص 161 . ( 2 ) . همان . ص 162 .